Ślady po kulach

Poprzedni post usunąłem, pierwszy raz na tym blogu. Nie chcę go zapychać rzeczami, które szybko się dezaktualizują. Film wisi na YouTubie, można go oglądać. Dziś jednak jeszcze jeden warszawski przerywnik, przypadkiem zresztą z miejsca niewiele oddalonego od tego w usuniętym poście. Przejeżdżałem tamtędy dziś rano; w ogóle jeżdżę tamtędy bardzo często. Rzuciły mi się w oczy ślady po kulach na siedzibie ZNP przy Wybrzeżu Kościuszkowskim, a że dziś akurat rocznica kapitulacji powstania... znacząco mniej obecna w mediach niż fiesta z okazji rocznicy wybuchu...

Stacja Czechowice-Dziedzice Południowe (Linia kolejowa 139, odc. 17)

W poprzednim odcinku, pierwszym o tej stacji, lecz nie o niej samej, tylko o pobliskim widoku, zabrakło mapki z zapisem dotychczasowych i przyszłych przystanków – oto ona:

Zanim zwyczajem tego cyklu udamy się na spacer po okolicy, którego celem będzie w tym wypadku – to już wiadomo – kościół projektu Stanisława Niemczyka, trzeba przyjrzeć się samej stacji. Zacznę od widoków przez okno pociągu, gdyż robienie zdjęć z jadącego pociągu jest jednym z kilku moich ulubionych zajęć.

Zdjęcie z zimy 2013 dokumentuje miniony już chyba etap historii śląskiej kolei, kiedy po tamtejszych szynach jeździły gruchoty wypożyczone z Czech – bo Koleje Śląskie, które niedługo wcześniej przejęły połączenia regionalne w granicach województwa, początkowo nie miały dość taboru. Latem tego roku nie napotkałem już ani jednego czeskiego pociągu, zatem ów etap wydaje się zamknięty.

A teraz już normalnie, z lądu. Stacja Czechowice-Dziedzice, o której pisałem siedem miesięcy temu, pierwotnie była stacją Dziedzice – odpowiednio do tego stacja Czechowice-Dziedzice Południowe to dawna stacja Czechowice. O ile jednak ta pierwsza, związana z dużym węzłem kolejowym, była i chyba nadal jest w strukturze kolejowej stacją ważną, o tyle ta druga, otwarta w roku 1895 jako przystanek na linii do pobliskiego Bielska – do rynku w Bielsku jest stąd w prostej linii mniej niż osiem kilometrów – ma charakter uboczny. Zawsze ktoś tu wsiada i wysiada, ale raczej nie więcej niż dwie, trzy, pięć osób; nawet w skali Czechowic-Dziedzic jesteśmy, jak już pisałem, na peryferiach. Właściwie trudno się dziwić, że w obecnej sytuacji – bilety powszechnie kupowane u konduktora, a rychło będą pewnie biletomaty – budynek stacji przestał być potrzebny.

Budynek jest zamknięty, choć jak wynika z jednego ze zdjęć poniżej, ma stałych użytkowników. Jego stan i wygląd są relatywnie niezłe; kilka lat temu odmalowano go od frontu. Widok sprzed malowania można łatwo znaleźć w necie, np. na Bazie Kolejowej.

Tyły:

Rzućmy teraz okiem na najbliższą okolicę. Zaraz za budynkiem stacji stoi sobie taka kamieniczka:

Zapuściłem żurawia na klatkę schodową:

Po drugiej stronie ulicy – kolejna kamieniczka, rok temu (bo te zdjęcia są z zeszłej jesieni) przechodząca akurat remont:

Kawałek dalej, choć w zasadzie przy tym samym skrzyżowaniu ulic Pocztowej i Dworcowej, stoi willa:

Skąd się tu wzięły te domy? W poprzednim poście starałem się streścić okoliczny pejzaż, od strony architektonicznej wypełniony głównie tzw. domami jednorodzinnymi z okresu od Gierka po Tuska dziś dzień, albo starszymi, ale w tym okresie przebudowanymi do postaci klocka, ocieplonymi itd. Wbrew swym zwyczajom nie odbyłem tym razem najmniejszej kwerendy, nie wiem nawet, jaki dokładnie jest adres tej willi i tych kamieniczek. Przyjmijmy więc interpretację następującą: spacerując w tym peryferyjno-industrialno-gierkowsko-tuskowskim pejzażu, napotykamy czasem pozostałości jakiejś innej cywilizacji. Może – ten domysł wydaje mi się najprawdopodobniejszy – była to willa właściciela lub dyrektora którejś z pobliskich fabryk, a kamienice powstały po to, by mieli gdzie mieszkać urzędnicy owego zakładu, lub raczej dwóch różnych zakładów. Może – to mniej prawdopodobne, skoro niedaleko są Dziedzice z całym osiedlem kolejarskim – jednym z tych przedsiębiorstw była wręcz kolej. Może też jakimś tropem są nazwy ulic – Pocztowa... Tak czy siak, są to pozostałości cywilizacji, która łączyła w jedną całość obszar od Strasburga na zachodzie po Czerniowce na wschodzie i od – tu konfabuluję, bo nie byłem – Zagrzebia i Braszowa na południu po na północy Kłajpedę, a może (też nie znam) Rygę czy Dorpat – jest to kawałek środkowoeuropejskiej architektury z przełomu XIX i XX wieku.

Innym wyróżniającym się w okolicy elementem – ale, rzecz godna uwagi! wyrastającym już z planety gierkowsko-pawlakowsko-buzkowskiej – jest kościół. Na koniec więc jeszcze dwa widoki jego wież. Z opisanego wyżej skrzyżowania:  

Najlepszym punktem widokowym w okolicy jest betonowa kładka nad torami, również zresztą ładnie utrzymana.

Zatem widok z kładki:

Stacja Czechowice-Dziedzice Południowe: widok z okna na kościół

Przemieszczając się ze stacji Bielsko-Biała Lipnik o cztery oczka na północ, trafiamy do centrum świata. Oto miejsce, gdzie brud tej ziemi zbiega się w jeden punkt, by się przetopić w złoto.

Miejsce na przetop zresztą trafne, skoro jesteśmy we wnętrzu pięciokąta, którego wierzchołki to kopalnia, walcownia, rafineria, elektrownia i fabryka zapałek. Wszystkie czynne – rzecz godna uwagi.

Pięciokąt ten wypełniają takie ot, domki, czasem bloki, parę przygodnych kamieniczek, urządzenia publiczne typu boisko, szkoła, biedronka, tesco, parę niewielkich osiedli patronackich, parę will z przełomu wieków pozostałych po jakichś obcojęzycznych właścicielach czy zarządcach zakładów. Gdzieś nieopodal jest też osiemnastowieczny kościół i pałacyk, ale ich do tej pory, jak już kiedyś pisałem, nie obejrzałem. A w najściślejszej okolicy, która nas dziś interesuje – domki, głównie z ostatnich, powiedzmy, czterdziestu lat, dalej stawy, kępy drzew, jakieś magazyny, fabryka produkująca podzespoły elektryczne do samochodów, w tle kominy elektrowni, w dalszym tle Beskidy, jeśli niebo pogodne. Jesteśmy na peryferiach niewielkiego miasta, jak mówi Wikipedia – „trzeciego największego miasta w Polsce nie będącego siedzibą powiatu (po Rumi i Knurowie)”. Jest to ponadto miasto mało obfite w zabytki i nie zapisane na kartach historii. 

W takim z grubsza miejscu stoi kościół pod wezwaniem Jezusa Chrystusa Odkupiciela zaprojektowany przez Stanisława Niemczyka, zbudowany w latach 1995–98. Tory linii Katowice–Zwardoń biegną dwadzieścia pięć metrów od kościoła. Stację Czechowice-Dziedzice Południowe dzieli od niego trzysta pięćdziesiąt metrów. Dwieście metrów w przeciwną stronę jest ulica Legionów, po której jeżdżą autobusy dwóch miast: Czechowic-Dziedzic i Bielska-Białej. Do centrum tych pierwszych autobus jedzie niecałe dziesięć minut, do centrum Bielska niecałe dwadzieścia pięć.

A z tego, co się tu zbiega i przetapia – zbiegają się między innymi dwa cykle na tym blogu: ten poświęcony rzeczonej linii kolejowej i ten o udanych kościołach współczesnych. W dzisiejszym odcinku sama liryka: widoki kościoła z okna jadącego pociągu. Treść, detal i farsz do pierogów w odcinkach kolejnych.

Wanda Lurie

W Muzeum Woli można obejrzeć wystawę, o której wspomniałem w poście z 5 sierpnia poświęconym rzezi Woli. Na wystawie tej zobaczyć można między innymi wydobytą z jakichś zapomnianych archiwów rejestrację rozmowy z Wandą Lurie. Polecam ten film osobom dobrze panującym nad swymi emocjami, albo też nie obawiającym się ich publicznie pokazywać.

Klatex: Okrąg 3d

Zapewne Czytelnicy zauważyli, że tutejsze posty powstają na bieżąco. Nie potrafię naprodukować ich na zapas – z tego wynikają okresowe przerwy w aktywności. Z drugiej strony, nic nie przychodzi mi równie łatwo jak pomysły na posty – gdyby pomysły można było wekować, miałbym już całą piwnicę słojów. Z trzeciej strony, czasem wrzucam coś zupełnie nieplanowanego – po prostu widzę coś i nie mogę się powstrzymać, by tego natychmiast – tzn. zwykle po kilku dniach – tu nie wrzucić. Tak właśnie tym razem: przypadkiem gdzieś wlazłszy, postanowiłem kontynuować klatex.

Dzisiejszy odcinek o tyle wyskakuje z moich planów, że inaczej, niż zamierzałem, wprowadza wątek gorsecików. Jeśli ktoś nie wie, co to gorseciki – polecam dwie publikacje poświęcone wyłącznie lub głównie im, mianowicie rewelacyjne Warszawskie gorseciki zanikające Z. Fruby i H. Faryny-Paszkiewicz – wciąż dostępne w księgarniach, dziś widziałem – i facebookową stronę Warszawskie posadzki. Między innymi dzięki tym dwóm publikacjom gorseciki stały się ostatnio modne, co mnie nie zniechęca. Skoro nie ma na tym blogu prawie nic o Starym Mieście ani diecie bezglutenowej, to z hitów warszawskich i sezonowych pozwólmy sobie przynajmniej na gorseciki.
 

Adres dzisiejszego klateksu: Okrąg 3d. O budynku nic nie wiem poza tym, że na pewno jest z lat trzydziestych, bo to widać na pierwszy rzut oka. 

 

Stopniując wrażenia, zaczynamy od półpięter:

Piętro:

Wzory są delikatnie różne:

Być może takich wariantów było więcej, bo nie wszędzie gorseciki się zachowały – gdzieniegdzie zastąpiły je lirojmerliny czy inne obi:

Odetchnijmy świeżym, wrześniowym powietrzem, patrząc przy okazji na spękane różowawe lastryko przy wejściu, to samo co na schodach:

I na charakterystyczną elewację:

A teraz parter.

Klatex: Kłopotowskiego 38 – klatki boczne, podwórko, brama

Czas. Praca. Tydzień adaptacyjny w przedszkolu. Praca. Czas. Przyszła jesień. Praca. Tydzień dezadaptacyjny w przedszkolu. Czas. Praca. Wraca lato. Praca. Blog zamarł. Czas.

A przecież tyle się wydarzyło od ostatniego posta, tak piękne sukcesy naszego narodu, na przykład w jeden wieczór – sprawienie Serbom siatkarskiego Kircholmu za pomocą 3:0 i zostanie przez pana premiera prezydentem całej Europy, pan premier – panprezydentem. Rzuciłem się do klawiatury, postanowiłem to wszystko zapisać, utrwalić, potomnym na pamiątkę przekazać. Zanuciłem sobie: „Kircholm, Kircholm prezydentem całej Ełuropy”, starając się tak właśnie tę nazwę wymawiać – tak jak może wymawiałaby ją moja babcia z Kamionka, choć nie pamiętam, czy akurat to słowo tak zniekształcała, zresztą w jej czasach byliśmy jeszcze Azją. W każdym razie rzuciłem się do klawiatury, by – skoro nie ma już gazet – zebrać dla potomnych zrzuty z ekranu, banery, światowe nagłówki – ale o Kircholmie dopiero po dwóch godzinach pojawiło się info w L'Équipe, a panprezydent w Le Figaro na krótką chwilę wspiął się na zaledwie drugie miejsce listy przebojów, by tego samego wieczoru (00:47) spaść już na dziewiąte, wyprzedzony m.in. przez porwanie dziecka przez własnych rodziców, angielskich, w Hiszpanii. W Izwiestiach zaś jeszcze cztery godziny po pierwszym tweecie w ogóle się nie pojawiał, w przeciwieństwie do dwóch innych pilnych wiadomości z Polski, miejsce drugie i piąte w dziale Mir, obu dotyczących potwornego afrontu uczynionego przez nasze państwo ministrowi Szojgu - 2. MID RF: diejstwija Polszy nie ostanutsa bez otwieta rossijskoj storony, 5. Polsza zakryła wozdusznoje prostranstwo dla samoleta Siergieja Szojgu – każdy może sprawdzać, wszystko za fryko w sieci – a dziś już i tak nikt nic z tego nie pamięta. Nie wiadomo nawet, ile dni temu to było – to już absolutnie niemożliwe do wyliczenia. Mimo tak ważnych wydarzeń w życiu naszego narodu powróćmy zatem do tematu klatek schodowych na Pradze, czyniąc się w ten sposób wieżą z kości słoniowej zainteresowaną jedynie pięknem czystym.

Oprócz głównej klatki są w tej kamienicy cztery inne, z których zwiedziłem trzy, czwarta była zamknięta. Najbardziej mi się podobała głęboko służbowa, kuchenna, dla domowników klatka z zachowanymi schodami drewnianymi – kto wie, może mam w żyłach krew jakiejś kuchty?

Klatka w skrzydle od Okrzei zwieńczona jest świetlikiem:

Musiałem posklejać z dwóch, bo kąt był za wąski:

Na parterze leżą jakieś płyty stare jak cały dom, powybrzuszane, spękane. Zresztą kto wie, może jeszcze starsze? Może najpierw tu były te płyty, od założenia świata, a potem dopiero Izrael Galberg kazał wokół nich zbudować całą kamienicę. To przecież klatka od Okrzei, czyli od Brukowej, niewątpliwie od tych właśnie płyt tak nazwanej.

Wreszcie klatka w części od Targowej:

Naturalna erozja ścian wykorzystana jest tu jako podłoże twórczości, której nie można odmówić pewnego polotu:

Jest i kotek:

Jest też trochę zachowanej stolarki, której doczyszczenie z zielonej farby byłoby ciekawym testem na rzemieślniczą cierpliwość.

Po zakończonym klateksie sprawdźmy jeszcze, jakie nastroje w podwórzu.

I wyjdźmy na ulicę Kłopotowskiego przez bramę, która od początku wizyty narzuca atmosferę nieco psychodeliczną.